Znaczenie winy małżonka dla orzeczenia rozwodu i jego skutków

W uchwale z dnia 25 października 2006 r. (sygn. akt III CZP 87/06) Sąd Najwyższy orzekł, iż w sprawie o rozwód strona może odwołać w apelacji - wyrażoną przed sądem pierwszej instancji - zgodę na zaniechanie orzekania o winie rozkładu pożycia.
W związku z powyższym, sąd będzie musiał ustalić, czy istnieje wyłączna wina rozpadu związku po stronie jednego z małżonków.
Kwestia winy rozkładu pożycia jest niezwykle ważna dla orzeczenia rozwodu, jak i jego skutków. Zgodnie bowiem z art. 56 § 3 KRO rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia. Zakaz ten nie obowiązuje tylko wtedy, gdy drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo jeżeli odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Sąd orzekając rozwód orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Małżonkowie mogą jednak zgodnie zażądać rozwodu bez orzekania o winie, co sąd obowiązany jest uwzględnić. W takim wypadku następują skutki takie same, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy (art. 57 KRO).

W konsekwencji, małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia może być zobowiązany przez sąd do zaspakajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego nawet w sytuacji, gdy ten nie znajduje się w niedostatku, ale na skutek rozwodu pogorszyła się jego sytuacja materialna.
Warto podkreślić, że obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa.
Jednakże, gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni (art. 60 KRO).

opracowała Natalia Śmiegielska - PartnerPrawny.pl